
Yapay zekâyla çalışırken geri bildirim nasıl kullanılır?
Yapay zekâdan iyi sonuç almak tek bir prompt'la değil, iyi kurulmuş bir geri bildirim döngüsüyle olur. Geri bildirimin türleri, yapısı ve döngüyü kısaltan alışkanlıklar.
Yapay zekâyla yapılan iş nadiren tek bir istekle biter. Yapay zekâ üretir, sen bakarsın, gördüğünü söylersin, o düzeltir. Sonucun kalitesini çoğu zaman ilk prompt değil, bu döngünün nasıl işlediği belirler.
Döngünün en kolay iyileştirilebilecek parçası da senin elindedir: verdiğin geri bildirim. Ne zaman, ne kadar ve nasıl verdiğin; bir sorunun tek turda mı yoksa beş turda mı çözüleceğini belirler.
Örnek bir olay ele alalım. Bir öğretmen, A2 seviyesindeki öğrencisi için yapay zekâyla dört sayfalık bir çalışma kâğıdı (PDF) hazırlıyor. Konu Past Simple. İçeriğin yanında görünüşü de önemli: başlıklar için belirli bir font, gövde için okunaklı bir font, yazdırılınca da düzgün duran bir sayfa düzeni.
1. Döngüyü küçük tut
Geri bildirim ancak neye ait olduğu belliyse işe yarar. Yapay zekâ tek seferde büyük bir iş ürettiğinde, gördüğün sorunun hangi parçadan geldiğini ayırmak zorlaşır.
Örnekte öğretmen dört sayfanın tamamını tek seferde isteyebilir. Ama yazı tipleri, boşluklar ya da soru zorluğu yanlışsa aynı hata dört sayfada birden düzeltilmek zorunda kalır. Daha iyi yol, işi parçalara bölmek:
- Önce yalnızca ilk sayfa: başlık, yönerge ve iki alıştırma. Bu sayfa, bütün materyalin görünüşünü belirler.
- Görünüş oturunca içeriğin geri kalanı.
- En son cevap anahtarı.
Her parça onaylanmadan bir sonrakine geçilmez. İlk sayfada düzeltilen bir font hatası, kalan üç sayfada hiç ortaya çıkmaz.
2. Doğrulamanın kimde olduğunu bil
Döngünün hızını, sonucu kimin doğruladığı belirler. Yapay zekâ PDF’i üretebilir, ama kâğıda basıldığında nasıl göründüğünü ya da öğrencinin hangi soruda takıldığını göremez. Bu bilgiyi yalnızca öğretmen getirebilir.
Bunu bilmek iki şeyi değiştirir:
- Parçalar, öğretmenin rahatça kontrol edebileceği büyüklükte olmalı.
- Yapay zekâ, neyin kontrol edileceğini önceden söylemeli. “Bu sayfayı yazdırıp şunlara bak: başlık boyutu, satır aralığı, boşluk doldurma çizgilerinin uzunluğu” gibi bir liste, kontrolü hem hızlandırır hem eksiksiz kılar.
3. Doğru türde geri bildirim ver
Bütün geri bildirimler aynı hızda sonuç vermez. Ne kadar yapılandırılmışsa döngü o kadar kısalır:
| Tür | Örnek | Hız |
|---|---|---|
| Ölçülebilir düzeltme | “Başlık 24 pt olsun, gövde 12 pt.” | En hızlısı. Tek anlamlı, tek turda çözülür. |
| Ekran görüntüsü | PDF’in ya da basılı sayfanın fotoğrafı | En zengini. Söylemediğin sorunları da taşır. |
| Somut gözlem | “3. alıştırmadaki boşluk çizgileri cevabı yazmaya yetmiyor.” | Hızlı. Ne istendiği bellidir. |
| Belirsiz gözlem | “Sayfa biraz kalabalık olmuş.” | En yavaşı. Yapay zekâ neyi değiştireceğini tahmin etmek zorunda kalır. |
| Tercih | “Başlıklarda bir önceki font daha iyiydi.” | Yalnızca senden gelebilecek bilgi. |
Elinde ölçü varsa ölçüyü ver. “Biraz büyüt” ile “18 pt yap” arasındaki fark, çoğu zaman birkaç turdur.
4. İyi bir geri bildirimin yapısı
Belirsiz bir gözlemi somut hâle getirmenin yolu, dört soruya cevap vermektir:
- Neye baktım? Hangi sayfa, hangi bölüm?
- Ne bekliyordum?
- Ne gördüm?
- Nerede geçerli? Yalnızca burada mı, bütün materyalde mi?
Görünüşle ilgili bir örnek:
Zayıf: Fontlar kötü olmuş.
Güçlü: 1. sayfada başlıklar ile gövde metni aynı fontta ve neredeyse
aynı boyutta; başlıklar ayırt edilmiyor. Başlıklar kalın ve
belirgin bir sans-serif olsun, gövde okunaklı bir serif.
Bu kural bütün sayfalarda geçerli.
İçerikle ilgili bir örnek:
Zayıf: Sorular çok zor olmuş.
Güçlü: Öğrenci 1–5. soruları rahat çözdü ama 6–10'da takıldı.
Bu sorularda iki bilinmeyen kelime ve iki farklı zaman
aynı cümlede geçiyor. A2 için her soruda tek bir zorluk
olsun.
5. Ekran görüntüsünü kullan, ama niyetini söyle
Bir sayfanın görüntüsü, kelimelerle anlatması zor olanı tek seferde aktarır. Üstelik göstermeyi düşünmediğin şeyleri de gösterir. Örnekte öğretmen satır aralığını göstermek için basılı sayfanın fotoğrafını gönderir. Yapay zekâ aynı fotoğrafta sağ kenardaki metnin kâğıdın baskı sınırına taştığını da fark eder; öğretmen bunu henüz görmemiştir.
Ama görsel sinyal de yorum ister. Aynı fotoğrafta kalemle karalanmış bir soru varsa yapay zekâ bunu bir tasarım sorunu sanabilir. Görüntüyle birlikte tek bir cümle ekle: “Bu fotoğrafta bakmanı istediğim yer satır aralığı.”
6. Yapay zekâdan da geri bildirim iste
Döngü iki yönlüdür. Yapay zekânın sana verdiği bilgi de geri bildirimdir ve bunu baştan isteyebilirsin:
- Riskli yerleri önceden söylesin. “Bu sayfada taşma riski en yüksek yer, uzun cümleli 4. alıştırma” gibi bir not, kontrolü doğru yere yönlendirir.
- Belirsizlikte tahmin yürütsün, ama sorsun. “Sayfa kalabalık” gibi bir gözlemde birkaç olası neden sıralasın (yazı boyutu, kenar boşlukları, alıştırma sayısı), en olasını düzeltsin, diğerleri için sorsun.
- Büyük bir değişiklikten önce kapsamı söylesin. “Fontu değiştirirsem 2. ve 3. sayfadaki tablolar da yeniden düzenlenecek” demesi, beklenmedik bir sonucu önler.
7. “Yaptım”ı doğrula
Yapay zekânın “düzelttim” demesi, düzeltmenin yapıldığı anlamına gelmez. Döngünün kendisi de hata yapabilir:
- Düzeltme ulaşmayabilir. Yapay zekâ başlık fontunu değiştirdiğini söyler, ama PDF’te başlıklar hâlâ eski fonttadır: İstenen font sistemde bulunamamış ve yerine varsayılan font kullanılmıştır.
- Düzeltme yarım kalabilir. Satır aralığı ilk sayfada düzelmiştir, ama aynı kural diğer sayfalara uygulanmamıştır.
- Bilgi yanlış olabilir. Yapay zekâ bir kelimenin A2 seviyesinde olduğunu söyler; bir kelime listesinden kontrol edildiğinde B1 çıkar.
Bu yüzden her turun sonunda kısa bir kontrol yap: Değişiklik gerçekten yerinde mi, bütün sayfalarda mı, iddia gerçekten doğru mu?
8. Teknik olmayan geri bildirimi de ver
En çok kararı değiştiren geri bildirim bazen bir düzeltme değil, bir bağlam bilgisidir.
Örnekte öğretmen ikinci turda yeni bir bilgi ekler: Materyali okulundaki diğer İngilizce öğretmenleriyle de paylaşacaktır. Bu tek cümle, materyali “benim öğrencim için” olmaktan çıkarıp “başkalarının sınıfı için” hâline getirir:
- Öğrencinin adı yerine boş bir “Name:” alanı konur.
- Renkli vurgular, siyah-beyaz fotokopide de okunacak biçimde değiştirilir.
- Cevap anahtarı ayrı bir sayfaya alınır.
- Kullanılan görsellerin paylaşılabilir olup olmadığı gündeme gelir.
Tercihler de aynı değerdedir. “Bir önceki başlık fontu daha iyiydi” gibi bir cümleyi yapay zekâ tahmin edemez. Söylemezsen bilinmez.
Bu tür kararlarda yapay zekânın en büyük katkısı seçenekleri ve sonuçlarını görünür kılmaktır. Kararı sen verirsin.
9. Döngüyü oturumlar arasında taşı
Bir sohbet kapandığında, içinde verdiğin geri bildirimler de kaybolur. Gelecek hafta yeni bir materyal hazırlarken aynı font, aynı boşluk ve aynı zorluk düzeltmelerini baştan yapmak zorunda kalırsın.
Bunun önüne geçmek için oturan kararları kalıcı bir yere yaz: kullanılan fontlar ve boyutlar, sayfa düzeni, seviyeye göre soru kuralları, cevap anahtarının yeri. Bir sonraki materyal bu kurallarla başlar.
Kural basit: Aynı geri bildirimi iki kez veriyorsan, o artık bir geri bildirim değil, bir kuraldır. Onu prompt’unun, bağlam dosyanın ya da skill’inin kalıcı bir parçası yap. (bkz. Skill yapısı: yapay zekâya iş tarifi vermek)
Kısa kontrol listesi
Geri bildirim vermeden önce:
- Bu tur, ne olduğunu ayırt edebileceğim kadar küçük mü?
- Ölçü verebiliyorsam (pt, mm, soru sayısı) verdim mi?
- Neye baktığımı, ne beklediğimi, ne gördüğümü ve nerede geçerli olduğunu yazdım mı?
- Görüntü ekliyorsam neye bakılacağını söyledim mi?
- Önceki düzeltmenin gerçekten ve her yerde uygulandığını kontrol ettim mi?
- Kararı etkileyebilecek bir bağlam ya da tercih var mı, söyledim mi?
- Bu geri bildirimi daha önce de verdim mi? Verdiysem kalıcı bir kurala dönüştürdüm mü?


